محمدخلیل محمودی، کارشناس ارشد باستان‌شناسی. مدیر داخلی مجموعه میراث جهانی بیشاپور در یادداشتی نوشت: نگاه‌های تخصصی تازه در باستان‌شناسی نوین و کاوش با بهره‌گیری از فناوری‌های ژئو فیزیک، تصویربرداری سه بعدی و تحلیل‌های آزمایشگاهی، امکان بازخوانی دقیق‌تر لایه‌های تاریخی در مجموعه بیشاپور را فراهم کرده است.

 این رویکردها تنها با کشف داده‌های جدید منجر نمی‌شود بلکه، ضمیر زمینه بازسازی علمی مستند تاریخ شهر را نیز فراهم می‌سازد. حفاری‌های مجموعه میراث جهانی بیشاپور از ابتدا تا به امروز زوایای پنهانی را آشکار ساخته که این مهم استفاده از تکنولوژی‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری پیشرفته و نگاه‌های علمی ودستاوردهای قابل توجهی را در پی خواهد داشت.

یافته‌های جدید و گزارش‌های حفاری ها  می‌تواند زوایا و شاخه‌های متعدد علمی از دوران سکونت، نوع معماری، مصالح به کار گرفته شده، فرهنگ‌های وارداتی و غیر بومی، ابزار آلات مورد استفاده  رامعرفی و ارتباط‌های بازرگانی و تجاری را نمایان سازد. مجموعه میراث جهانی بیشاپور علاوه بر نماد شکوه ساسانی و آثار و بناهای مرتبط و خاص آن حکومت در دوران گذر به عصر اسلامی نیز کاربردی بوده و نقش آفرینی مهمی را ایفا کرده است.

شواهد باستان‌شناسی و بناهای باقیمانده از دوران اسلامی در قرون نخستین هجری شمسی نشان می‌دهد این شهر درآن زمان، همچنان جز مراکز تعامل فرهنگی و اقتصادی بوده و مطالعه این دوره می‌تواند به درک بهتر از تداوم و تحول تمدن ایرانی کمک کند. مسجد آل بویه که شواهد معماری و نوشتاری آن نشان دهنده اهمیت این شهر در دوران اسلامی را نمایش می‌دهد گویای محتوای این موضوع است که بعد از تقریباً گذشت ۴ قرن از سقوط حکومت ساسانی در مجموعه میراث جهانی بیشاپور مورد توجه حکومت‌های وقت قرار داشته و همچنان بناها و معماری مرتبط با اعتقادات آن دوران ایجاد می‌شده است.

اگر چه معماری‌ها از لحاظ ساختاری با تغییرات کمی دنباله رو هنر و معماری ساسانی بود.   مسجد دارالحکومه با شبستان بزرگ و حیاط وسیع در جنوب غربی مجموعه بیشاپور واقع شده، پایه ستون‌های باقیمانده نشان از عظمت و بزرگی بنا و تنوع معماری دارد. سنگ‌های استفاده شده در آن قالب‌بندی و ترکیبی همانند سنگ‌های معبد آناهیتا دارد. آثار و شواهد سنگی محراب همچنان باقیمانده، ستونی  نقش شده بر زمین از سنگ‌های حجیم بصورت برجسته و فرورفتگی، همگی نشان از اوج هنر معماری اسلامی در آن برهه از زمان است.

 شهر بیشاپور که در مجموع بیش از ۱۵۵ هکتار وسعت دارد، دارای آثار و بناهای مهم همچون معبد آناهیتا، تالار تشریفات، ایوان موزائیک، حیاط موزاییک، ستون‌های یادبود غار و مجسمه شاهپور اول ساسانی، خندق، برج و بارو و... است و ظرفیت بسیار قابل توجهی در بخش پژوهشی دارد.

آثار و شواهد به دست آمده نشان دهنده آن است که می‌توان تحلیل و دیدگاه‌های متفاوتی به بناهای اولیه اسلامی وجود داشته باشد. در این شهر صنعت و هنر آمیخته به هم بوده و سفال‌سازی، شیشه‌سازی، ضرب سکه، گچبری و... در میان مردم و هنرمندان رواج داشته است. بیش از ۹۰ درصد شهر همچنان مورد بررسی و کاوش قرار نگرفته و مستلزم توجه و نگاه مطالعاتی است.

انتهای پیام/